TÜİK’in yanlış hesabı enflasyonu düşürüyor: Kiralar yüzde 22 değil yüzde 92

DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’nın Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM) Haziran 2022 periyoduna ilişkin Enflasyon ve Kira Artışları Raporu yayımladı. BİSAM son enflasyon raporunda TÜİK’in enflasyon datalarının olması gerekenden düşük olduğunu, bunun kıymetli nedenlerinden birisinin de kira hesaplamalarındaki fark olduğunu belirtti.

Raporda kira başta olmak üzere enflasyon sepetinde bulunan pek çok husus kümesinin hesaplanma metotları nedeniyle TÜİK’in resmi enflasyonunun olması gerekenden daha düşük hesaplandığı belirtildi. TÜİK’in Türkiye genelinde oluşturduğu örneklemden topladığı kira fiyatı bilgileri yüklü olarak yenilenen kontratlardan oluşuyor. TÜİK büyük oranda mevcut kiracıların kiralarındaki artışı takip ederken, emlak endeksleri piyasa bilgilerini kullanarak boşalan meskenlerin kirasını takip ediyor.

Bu nedenle uzmanlar kira enflasyonunun gerçek hesaplanmadığını, bunun da genel enflasyonu aşağı çektiğini savunuyor. Ayrıyeten uzmanlar TÜİK’in enflasyon sepetindeki kimi eserlerin ağırlıklandırılmasının nedeniyle de enflasyonun olması gerekenden daha düşük çıkmasını sağladığı görüşünde.

‘TÜİK’İN HESAPLAMA TEKNİĞİ ANİ ARTIŞLARA DUYARSIZ’

BİSAM raporunda da kiracıların kiralık konut fiyatlarındaki yüksek artış yüzünden kâbus yaşadığı fakat TÜİK’in yıllık kira artış oranının yüzde 22.8 seviyesinde kaldığı belirtilerek “TÜİK’in enflasyon hesaplama metodu kiralardaki ani artışlara karşı son derece duyarsız” tespitinde bulunuldu.

TÜİK’in haziran ayı tüketici enflasyonu (TÜFE) datalarına nazaran gerçek kiralardaki yıllık fiyat artışı yüzde 22,8 ile yüzde 78,6 olarak açıklanan genel enflasyonun çok altında bulunuyor. Kiralardaki resmi artış ise enflasyonu aşağı çeken en kıymetli harcama kalemi durumunda.

Emlak endekslerine nazaran kiracının önemli bir fakirleşme tehdidi altında olduğunu belirten BİSAM raporunda “TÜİK enflasyon hesaplama yolunu ve sepetini işçilerin meselelerine hassas hale getirmelidir” tabirleri yer aldı.

‘KİRACI İÇİN GERÇEK KİRA ENFLASYONU YÜZDE 92.5’

BİSAM hesaplamalarına nazaran, kiracıların enflasyonu tüketim harcama kalıbına ve TÜİK unsur küme fiyatlarına nazaran yüzde 70 olarak görünüyor. Emlak endekslerine (Endeksa) nazaran ise kiralık konut fiyatları yüzde 155 oranında artmış durumda. Buna nazaran bu süreçte oturduğu meskenden çıkmak, yeni bir konuta taşınmak zorunda kalan, mesken sahiplerinin tehditleri karşısında kirasını piyasa oranında artıranlar için ise enflasyon yüzde 92.5 seviyesinde.

‘EKMEK ENFLASYONU ÜST SÜRÜKLERKEN, CEP TELEFONU GÖRÜŞME FİYATI AŞAĞIYA ÇEKİYOR’

Bununla birlikte raporda TÜİK’in enflasyon sepetindeki eserlerin tartısına da reaksiyon gösterildi. Raporda, “Fiyatları teknolojiye koşut olarak gerileyen cep telefonu görüşme fiyatı ve internet fiyatının toplam içindeki tartısı yüzde 2.62. Ekmeğin enflasyon sepetindeki yükü yüzde 2,54. Yani ekmek enflasyonu üst sürüklerken, cep telefonu görüşme fiyatı aşağıya çekiyor. Neredeyse ekmek artırımlarını, cep telefonu konuşma fiyatlarındaki düşüş götürüyor” tabirleri yer aldı.

Raporda ayrıyeten kimi eser kümelerinin enflasyonu daima olarak aşağıya çektiği belirtilirken TÜFE bilgilerine nazaran ekmek fiyatlarının 2003’ten bu yana enflasyondan yüzde 32 daha fazla artış kaydettiği, cep telefonu ve internet fiyatlarının ise gerçek olarak dörtte bir oranına gerilediği hatırlatıldı. Yani bu hesaba nazaran yalnızca ekmek ve cep telefonu/internet fiyatlarından oluşturulan bir hesap olsaydı, ekmekteki kayba karşın enflasyon gerilemiş olacaktı.

‘ENFLASYON HESABI KONTROLE AÇILMALI’

Son olarak raporda enflasyon hesaplamalarının emekçi örgütlerinin kontrole açılması gerektiği belirtildi. BİSAM’ın mevzu ile ilgili genel teklifleri ise şöyle oldu: Herkesin enflasyonu tıpkı değildir, TÜİK farklı gelir kümeleri ve bilhassa ücretliler için enflasyonu farklı başka açıklamalıdır.

Enflasyonun toplumsal gerçekleri temsil eden bir metodoloji ile hesaplanmalıdır. Bu bağlamda TÜİK enflasyon hesaplama tekniğini ve sepetini işçilerin problemlerine hassas hale getirmelidir.

Teknolojik gelişmeye koşut olarak fiyatı gerçek olarak gerileyen eser kümelerinin, hanehalklarının genelini ilgilendirmeyen lakin nicelik olarak tartıya sahip olan (araç alım satımı gibi) eserler sepetten çıkartılmalıdır.

Kurumsal birikimi ile tartışmasız bir kıymete sahip olan, açıkladığı bilgilerle işçilerin ömür şartlarını belirleyen TÜİK, tarihi misyonuna ve değerine ters davranmamalı, data gizleme, daima metodoloji değişikliklerine giderek dataları etkileme üzere uygulamalardan vaz geçmeli, şeffaflığına ve saygınlığına ziyan verecek müdahalelere karşı durabilmelidir.

Gerek toplu kontrat gerek taban fiyat gerekse emekliler başta olmak üzere geniş kesitlerin fiyatları ve artırımlarının belirlenme sürecinde, resmi enflasyon dataları temel alınmaktadır. Enflasyon temelli artışlar ekonomik büyümeyi göz arkası etmektedir. Bu manada enflasyon datalarına ek olarak ekonomik büyüme sayıları da bu artışlara ek edilmelidir

Kiralar üzere fiyat denetimi devletin elinde olan elektrik, gaz, akaryakıt fiyatları da sabitlenmeli, vatandaşın birbiri ile karşı kaşıya getiren yaklaşımlara son verilmelidir”

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*